Bir kimse hayattayken elde ettiği malları rüşvet alarak veya insanlara zulm ederek veya diğer haram yollarla biriktirmiş olsa, vârislerin bu kimsenin mallarını almasında bir sakınca var mıdır?

SORU: Bir kimse hayattayken elde ettiği malları rüşvet alarak ve insanlara zulm ederek biriktirmiş olsa, vârislerin bu kimsenin mallarını almasında bir sakınca var mıdır?

CEVAP: Eğer vârisleri, bu kimsenin haram yolla elde ettiği malın bizatihi aynısını bilirlerse, bu mirası almaları helal olmaz. Mesela, rüşvet olarak aldığı bir koyun veya haksızlık veya gasp ederek aldığı araba gibi, bu mallar terekede duruyorlarsa, sahiplerine iade edilir.

Fakat bu kimsenin haram yolla elde ettiği malın bizatihi aynı mal olduğunu bilmiyorlarsa, bu durumda terekeyi yani bıraktığı mirası, hüküm olarak alma hakları vardır.

Fakat diyâneten ise, bu malları sahipleri niyetiyle tasadduk ederler.

Eğer bu bizatihi aynı haram malların sahipleri biliniyorsa, iade etmeleri gerekir. Eğer bilinmezlerse, bu durumda vârislerin bu malları almaları helal olmaz. Sahipleri adına fakirlere tasadduk etmeleri gerekir.

Helal ve haram mallar karışık olursa, bu durumda ne yapmak gerekir?

Ölen bir kimsenin mallarının içinde, helal ve haram mal karışık olursa, eğer haram olan mal bizatihi aynı biliniyorsa ve sahipleri de biliniyorsa, sahiplerine iade edilir. Sahipleri bilinmiyorsa, bu durumda da, o bizatihi aynı haram olan mal, sahibi adına fakirlere tasadduk edilir.

Eğer helal ve haram mal karışık olur ve hangisinin haram hangisinin helal olduğu bilinmez ve sahipleri de bilinmez ise, bu durumda da, vârislerin o karışık malları almaları hükmen helal olur. Fakat diyânet yönünden en güzeli, o malları almaktan uzak durmak, kaçınmaktır.

Müctebâ adlı eserde de, “haram yollarla mal edinen bir kimse öldüğü takdirde, mirası helal olur” denilmektedir. Buda bir görüştür.

KAYNAKLAR

أخذ مورثه رشوة او ظلما ان علمه ذلك بعينه لا يحل له أخذه و ان لم يعلمه بعينه له أخذه حكما, فاما في الديانة فيتصدق به بنية الخصماء

البزازية 2\479

و الحاصل انه ان علم ارباب الاموال وجب رده عليهم و الا فان علم عين الحرام لا يحل له و يتصدق به بنية صاحبه ابن عابدين 5\99

و ان كان مالا مختلطا مجتمعا من الحرام و لا يعلم اربابه و لا شيئا منه بعينه حل له حكما, و الاحسن ديانة التنزه عنه ........ و في المجتبى: مات و كسبه حرام فالميراث حلال ...... ابن عابدين 5\99