Soru
Bir kimse, alacağını borçlusuna hibe etmesi câiz midir?
Cevap
Görüntülenme:20
Bir kimsenin, başkası üzerindeki alacağını, borçlusuna hibe etmesi câizdir.
Bir kimsenin, başkasında olan alacağını, başka birisine bağışlaması da, kendisine kabz etmeye izin verdiği takdirde, bu da câizdir.
Borçlunun bu şekilde kendisine borcunun bağışlandığı takdirde, kabul etmese dahi, borçtan kurtulmuş olur. Ancak bu durum, alacağın sarf akdinin bedeli olmadığı takdirde böyledir. Sarf akdinin bedeli olan alacakta ise, borç sahibi, borcundan vazgeçtiğinde veya bağışladığında, kabul edip etmediği beklenir. Eğer kabul ederse, borcundan kurtulmuş olur, kabul etmez ise, borcundan kurtulmaz.
Borçlu olan kimse, sarfın dışındaki bütün borçlarında, kabul etsin, etmesin, borcundan kurtulmuş olur.
Ancak hibe ve borçtan kurtulma, borçlu red ettiği takdirde, borç alacaklıya tekrar döner. Bunların hepsi asîl hakkındadır.
Bir kimsenin, başkasında olan alacağını, başka birisine bağışlaması da, kendisine kabz etmeye izin verdiği takdirde, bu da câizdir.
Borçlunun bu şekilde kendisine borcunun bağışlandığı takdirde, kabul etmese dahi, borçtan kurtulmuş olur. Ancak bu durum, alacağın sarf akdinin bedeli olmadığı takdirde böyledir. Sarf akdinin bedeli olan alacakta ise, borç sahibi, borcundan vazgeçtiğinde veya bağışladığında, kabul edip etmediği beklenir. Eğer kabul ederse, borcundan kurtulmuş olur, kabul etmez ise, borcundan kurtulmaz.
Borçlu olan kimse, sarfın dışındaki bütün borçlarında, kabul etsin, etmesin, borcundan kurtulmuş olur.
Ancak hibe ve borçtan kurtulma, borçlu red ettiği takdirde, borç alacaklıya tekrar döner. Bunların hepsi asîl hakkındadır.
Kaynaklar
هِبَةُ الدَّيْنِ مِمَّنْ عَلَيْهِ الدَّيْنُ جَائِزَةٌ قِيَاسًا وَاسْتِحْسَانًا وَهِبَةُ الدَّيْنِ مِنْ غَيْرِ مَنْ عَلَيْهِ الدَّيْنُ جَائِزَةٌ إذَا أَمَرَهُ بِقَبْضِهِ اسْتِحْسَانًا، كَذَا فِي التَّتَارْخَانِيَّة هِبَةُ الدَّيْنِ مِمَّنْ عَلَيْهِ الدَّيْن وَإِبْرَاءَهُ يَتِمُّ مِنْ غَيْرِ قَبُولٍ مِنْ الْمَدْيُونِ وَيَرْتَدُّ بِرَدِّهِ ذَكَرَهُ عَامَّةُ الْمَشَايِخِ رَحِمَهُمْ اللَّهُ تَعَالَى، وَهُوَ الْمُخْتَارُ، كَذَا فِي جَوَاهِرِ الْأَخْلَاطِيِّ. وَهَذَا إذَا لَمْ يَكُنْ الدَّيْنُ بَدَلَ الصَّرْفِ فَأَمَّا إذَا كَانَ بَدَلَ الصَّرْفِ فَأَبْرَأَهُ رَبُّ الدَّيْنِ مِنْهُ أَوْ وَهَبَهُ مِنْهُ فَإِنَّهُ يَتَوَقَّفُ عَلَى قَبُولِهِ، فَإِنْ قَبِلَهُ بَرِئَ، وَإِنْ لَمْ يَقْبَلْ لَا يَبْرَأُ، وَفِي سَائِرِ الدُّيُونِ يَبْرَأُ قَبِلَ أَوْ لَمْ يَقْبَلْ إلَّا أَنَّهُ تَرْتَدُّ الْهِبَةُ وَالْإِبْرَاءُ فِي سَائِرِ الدُّيُونِ بِالرَّدِّ، هَذَا كُلُّهُ فِي حَقِّ الْأَصِيلِ
الشاملة الهندية 4/384
الشاملة الهندية 4/384