Soru
İçki yapan yere üzüm veya üzüm suyu satmak caiz midir?
Cevap
Görüntülenme:10
İçki yapılan bir fabrika veya iş yerine üzüm ve bağdaki üzüm asmalarını satması, eğer iş yeri sahibi kafir ise ittifakla caizdir.
Yine sahibi kafir olan bir iş yerine üzüm suyunu içki yapıldığını bildiği halde satması ise İmam-ı Azama göre caiz, imameyne göre ise caiz değildir. Ama alış veriş geçerlidir. Çünkü, yapılan iş -ki burada alış veriştir- bizatihi haram değildir, haram olan o üzüm suyunun içkiye dönüştürülmesiyle oluşur.
Fakat böyle bir iş yerinin sahibi Müslüman ise, üzüm suyunu satması, ittifakla tahrimen mekruhtur.
İbn-i Âbidin “üzüm suyunun hem kafire hem müslümana satışını, mağsiyete yardım etme olduğundan dolayı tahrimen mekruh” demektedir.
Kafir olana üzüm satışı hakkında da Hızânene adlı kitabın bey bahsinde, aynı ihtilafın olduğunu bildirmektedir. Buna göre İmam-ı Âzam’ göre caiz, imameyne göre ise caiz değildir.(İbn-i Âbidin 560/61
Fetava-i Hindiye’de kafir ve Müslüman ayrımı yapmaksızın “Şarap yapılan yere üzüm suyu ve üzüm satmak, İmam-ı Âzam’ göre mekruh değildir, imameyne göre ise alış veriş caiz olsa da satışı mekruhtur. (hindiyye(2/210)
Yine sahibi kafir olan bir iş yerine üzüm suyunu içki yapıldığını bildiği halde satması ise İmam-ı Azama göre caiz, imameyne göre ise caiz değildir. Ama alış veriş geçerlidir. Çünkü, yapılan iş -ki burada alış veriştir- bizatihi haram değildir, haram olan o üzüm suyunun içkiye dönüştürülmesiyle oluşur.
Fakat böyle bir iş yerinin sahibi Müslüman ise, üzüm suyunu satması, ittifakla tahrimen mekruhtur.
İbn-i Âbidin “üzüm suyunun hem kafire hem müslümana satışını, mağsiyete yardım etme olduğundan dolayı tahrimen mekruh” demektedir.
Kafir olana üzüm satışı hakkında da Hızânene adlı kitabın bey bahsinde, aynı ihtilafın olduğunu bildirmektedir. Buna göre İmam-ı Âzam’ göre caiz, imameyne göre ise caiz değildir.(İbn-i Âbidin 560/61
Fetava-i Hindiye’de kafir ve Müslüman ayrımı yapmaksızın “Şarap yapılan yere üzüm suyu ve üzüm satmak, İmam-ı Âzam’ göre mekruh değildir, imameyne göre ise alış veriş caiz olsa da satışı mekruhtur. (hindiyye(2/210)
Kaynaklar
جَازَ بَيْعُ عَصِيرِ عِنَبٍ مِمَّنْ يُعْلَمُ أَنَّهُ يَتَّخِذُهُ خَمْرًا لِأَنَّ الْمَعْصِيَةَ لَا تَقُومُ بِعَيْنِهِ
بَلْ بَعْدَ تَغَيُّرِهِ وَقِيلَ يُكْرَهُ لِإِعَانَتِهِ عَلَى الْمَعْصِيَةِ وَنَقَلَ الْمُصَنِّفُ عَنْ السِّرَاجِ وَالْمُشْكِلَاتِ أَنَّ قَوْلَهُ مِمَّنْ أَيْ مِنْ كَافِرٍ أَمَّا بَيْعُهُ مِنْ الْمُسْلِمِ فَيُكْرَهُ وَمِثْلُهُ فِي الْجَوْهَرَةِ وَالْبَاقَانِيِّ وَغَيْرِهِمَا زَادَ الْقُهُسْتَانِيُّ مَعْزِيًّا لِلْخَانِيَّةِ أَنَّهُ يُكْرَهُ بِالِاتِّفَاقِ.
أَيْ عِنْدَهُ لَا عِنْدَهُمَا بَيْعُ عَصِيرِ عِنَبٍ أَيْ مَعْصُورُهُ الْمُسْتَخْرَجُ مِنْهُ فَلَا يُكْرَهُ بَيْعُ الْعِنَبِ وَالْكَرْمِ مِنْهُ بِلَا خِلَافٍ، كَمَا فِي الْمُحِيطِ لَكِنْ فِي بَيْعِ الْخِزَانَةِ أَنَّ بَيْعَ الْعِنَبِ عَلَى الْخِلَافِ قُهُسْتَانِيٌّ
ابن عابدين 9\560\561
فِي الْأَشْرِبَةِ لِلْأَمَامِ السَّرَخْسِيِّ بَيْعُ الْعَصِيرِ مِمَّنْ يَتَّخِذُ خَمْرًا لَا يُكْرَهُ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ - رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى - وَعِنْدَهُمَا يُكْرَهُ وَيَجُوزُ الْبَيْعُ وَبَيْعُ الْعِنَبِ مِمَّنْ يَتَّخِذُ الْخَمْرَ عَلَى هَذَا الْخِلَافِ كَذَا فِي الْخُلَاصَةِ الهندية 3\210.
بَلْ بَعْدَ تَغَيُّرِهِ وَقِيلَ يُكْرَهُ لِإِعَانَتِهِ عَلَى الْمَعْصِيَةِ وَنَقَلَ الْمُصَنِّفُ عَنْ السِّرَاجِ وَالْمُشْكِلَاتِ أَنَّ قَوْلَهُ مِمَّنْ أَيْ مِنْ كَافِرٍ أَمَّا بَيْعُهُ مِنْ الْمُسْلِمِ فَيُكْرَهُ وَمِثْلُهُ فِي الْجَوْهَرَةِ وَالْبَاقَانِيِّ وَغَيْرِهِمَا زَادَ الْقُهُسْتَانِيُّ مَعْزِيًّا لِلْخَانِيَّةِ أَنَّهُ يُكْرَهُ بِالِاتِّفَاقِ.
أَيْ عِنْدَهُ لَا عِنْدَهُمَا بَيْعُ عَصِيرِ عِنَبٍ أَيْ مَعْصُورُهُ الْمُسْتَخْرَجُ مِنْهُ فَلَا يُكْرَهُ بَيْعُ الْعِنَبِ وَالْكَرْمِ مِنْهُ بِلَا خِلَافٍ، كَمَا فِي الْمُحِيطِ لَكِنْ فِي بَيْعِ الْخِزَانَةِ أَنَّ بَيْعَ الْعِنَبِ عَلَى الْخِلَافِ قُهُسْتَانِيٌّ
ابن عابدين 9\560\561
فِي الْأَشْرِبَةِ لِلْأَمَامِ السَّرَخْسِيِّ بَيْعُ الْعَصِيرِ مِمَّنْ يَتَّخِذُ خَمْرًا لَا يُكْرَهُ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ - رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى - وَعِنْدَهُمَا يُكْرَهُ وَيَجُوزُ الْبَيْعُ وَبَيْعُ الْعِنَبِ مِمَّنْ يَتَّخِذُ الْخَمْرَ عَلَى هَذَا الْخِلَافِ كَذَا فِي الْخُلَاصَةِ الهندية 3\210.