Soru
Müzaraat ortaklığında, ekilecek tohumun miktarının bilinmesi şart mıdır?
Cevap
Görüntülenme:2
Eğer tohum, arazi sahibi tarafından olacaksa, tohumun cinsinin belirlenmemesi şart olmadığı gibi, bu şekilde akit de câizdir. Çükü tohum, arazinin bilinmesiyle, ne kadar ekileceği belli olur.
Eğer tohum âmil(işçi-ekici) tarafından olur ve tohumun cinsi açıklamazlar ise, müzaraat akti(ziraat ortaklığı sözleşmesi) fasit olur. Çünkü bu ortaklık, arazi sahibi hakkında geri dönüşü olmayan bağlayıcı-lazım bir ortaklıktır. Bu nedenle de, tohumun cinsi belirlenmediği takdirde, akit de câiz olmaz.
Ancak arazi sahibi tutar da işi, umum ifade eden sözlerle ekiciye havale ederse, şöyle ki, akit esnasında, ona “sana veya bana uygun olanı ekmen üzere….” dese, bu şekilde tohumun cinsi belirlenmese, akit yine câiz olur.
Çünkü işi ona havale etmekle, oluşacak olan zarara da razı olmuş olur.
Eğer tohum ekici tarafından olur ve işi umum ifade eden sözlerle ekiciye havale etmez ve tohumun cinsini de belirtmezlerse, müzaraat akti fasit olur.
Fakat buna rağmen tohumun cinsi belirtilmez, ekici tutarda araziye bir şey ekerse, bu durumda da câiz olmayan akit, câiz olmaya dönüşür. Çünkü arazi sahibi, arazi ile ekici arasını serbest bırakmış ve tohumu atıncaya kadar da araziyi onun eline bırakmıştır. Böylelikle de oluşacak zararı yüklenmiş, akti ifsat eden de zâil olmuştur. Bu şekliyle de akit, câiz olmuş olur.
Eğer tohum âmil(işçi-ekici) tarafından olur ve tohumun cinsi açıklamazlar ise, müzaraat akti(ziraat ortaklığı sözleşmesi) fasit olur. Çünkü bu ortaklık, arazi sahibi hakkında geri dönüşü olmayan bağlayıcı-lazım bir ortaklıktır. Bu nedenle de, tohumun cinsi belirlenmediği takdirde, akit de câiz olmaz.
Ancak arazi sahibi tutar da işi, umum ifade eden sözlerle ekiciye havale ederse, şöyle ki, akit esnasında, ona “sana veya bana uygun olanı ekmen üzere….” dese, bu şekilde tohumun cinsi belirlenmese, akit yine câiz olur.
Çünkü işi ona havale etmekle, oluşacak olan zarara da razı olmuş olur.
Eğer tohum ekici tarafından olur ve işi umum ifade eden sözlerle ekiciye havale etmez ve tohumun cinsini de belirtmezlerse, müzaraat akti fasit olur.
Fakat buna rağmen tohumun cinsi belirtilmez, ekici tutarda araziye bir şey ekerse, bu durumda da câiz olmayan akit, câiz olmaya dönüşür. Çünkü arazi sahibi, arazi ile ekici arasını serbest bırakmış ve tohumu atıncaya kadar da araziyi onun eline bırakmıştır. Böylelikle de oluşacak zararı yüklenmiş, akti ifsat eden de zâil olmuştur. Bu şekliyle de akit, câiz olmuş olur.
Kaynaklar
وَلَا يُشْتَرَطُ بَيَانُ مِقْدَارِ الْبَذْرِ لِأَنَّ ذَلِكَ يَصِيرُ مَعْلُومًا بِإِعْلَامِ الْأَرْضِ إنْ لَمْ يُبَيِّنَا جِنْسَ الْبَذْرِ إنْ كَانَ الْبَذْرُ مِنْ قِبَلِ صَاحِبِ الْأَرْضِ جَازَ لِأَنَّ فِي حَقِّهِ الْمُزَارَعَةَ لَا تَتَأَكَّدُ قَبْلَ إلْقَاءِ الْبَذْرِ وَعِنْدَ إلْقَاءِ الْبَذْرِ يَصِيرُ الْأَمْرُ مَعْلُومًا وَالْإِعْلَامُ عِنْدَ التَّأْكِيدِ يَكُونُ بِمَنْزِلَةِ الْإِعْلَامِ وَقْتَ الْعَقْدِ وَإِنْ كَانَ الْبَذْرُ مِنْ قِبَلِ الْعَامِلِ وَلَمْ يُبَيِّنَا جِنْسَ الْبَذْرِ كَانَتْ الْمُزَارَعَةُ فَاسِدَةً لِأَنَّهَا لَازِمَةٌ فِي حَقِّ صَاحِبِ الْأَرْضِ قَبْلَ إلْقَاءِ الْبَذْرِ فَلَا تَجُوزُ إلَّا إذَا فَوَّضَ الْأَمْرَ إلَى الْعَامِلِ عَلَى وَجْهِ الْعُمُومِ بِأَنْ قَالَ لَهُ رَبُّ الْأَرْضِ عَلَى أَنْ تَزْرَعَهَا مَا بَدَا لَك أَوْ بَدَا لِي لِأَنَّهُ لَمَّا فَوَّضَ الْأَمْرَ إلَيْهِ فَقَدْ رَضِيَ بِالضَّرَرِ وَإِنْ لَمْ يُفَوِّضْ الْأَمْرَ إلَيْهِ عَلَى وَجْهِ الْعُمُومِ وَكَانَ الْبَذْرُ مِنْ قِبَلِ الْعَامِلِ وَلَمْ يُبَيِّنَا جِنْسَ الْبَذْرِ فَسَدَتْ الْمُزَارَعَةُ فَإِذَا زَرَعَهَا شَيْئًا تَنْقَلِبُ جَائِزَةً لِأَنَّهُ خَلَّى بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْأَرْضِ وَتَرَكَهَا فِي يَدِهِ حَتَّى أَلْقَى الْبَذْرَ فَقَدْ تَحَمَّلَ الضَّرَرَ فَيَزُولُ الْمُفْسِدُ فَيَجُوزُ كَذَا فِي فَتَاوَى قَاضِي خَانْ
الشاملة الهندية 5\235
الشاملة الهندية 5\235