Soru
Bir kimse arazisi üzerinde dikilmiş olan hurma veya asma veya ağaç fidelerini, hasılatın aralarında yarı yarıya olmak üzere başka birisiyle müsâkât ortaklığı yapması câiz olur mu?
Cevap
Görüntülenme:1
Bir kimse arazisi üzerinde dikilmiş olan, meyve verecek seviyeye ulaşmamış hurma veya asma veya ağaç fidelerini, bakması, sulaması ve hurmaların aşılanması olmak üzere, çıkan hasılatında aralarında yarı yarıya olmasını şart koşarak, başka bir kimseyle müsâkât ortaklığı yapması câiz değildir. Ancak seneler belirtilerek müddet tayin olunduğunda, bu ortaklık câiz olur.
Çünkü hurma, ağaçlar ve asmalar, kaç yılda meyve vereceği bilinmez. Ağaçlar yerin zayıf veya kuvvetli-verimli, verimsiz- yerlerde olmalarına göre meyve vermede farklılık gösterirler.
Eğer bilinen bir müddet belirtilmiş olursa, işçinin işinden olan anlaşmanın miktarı da bilinmiş olur, bu takdirde de akit câiz olur.
Eğer belirli bir müddet açıklanmamışsa, câiz olmaz.
Çünkü hurma, ağaçlar ve asmalar, kaç yılda meyve vereceği bilinmez. Ağaçlar yerin zayıf veya kuvvetli-verimli, verimsiz- yerlerde olmalarına göre meyve vermede farklılık gösterirler.
Eğer bilinen bir müddet belirtilmiş olursa, işçinin işinden olan anlaşmanın miktarı da bilinmiş olur, bu takdirde de akit câiz olur.
Eğer belirli bir müddet açıklanmamışsa, câiz olmaz.
Kaynaklar
وَلَوْ دَفَعَ إلَى رَجُلٍ غِرَاسَ شَجَرٍ أَوْ كَرْمٍ أَوْ نَخْلٍ قَدْ عُلِّقَ فِي الْأَرْضِ، وَلَمْ تَبْلُغْ الثَّمَرَةُ عَلَى أَنْ يَقُومَ عَلَيْهِ وَيَسْقِيَهُ وَيُلَقِّحَ نَخْلَهُ فَمَا خَرَجَ مِنْ ذَلِكَ فَهُوَ بَيْنَهُمَا نِصْفَانِ فَهَذِهِ مُعَامَلَةٌ فَاسِدَةٌ إلَّا أَنْ يُسَمِّيَ سِنِينَ مَعْلُومَةً؛ لِأَنَّهُ لَا يَدْرِي فِي كَمْ تَحْمِلُ النَّخْلُ وَالشَّجَرُ وَالْكَرْمُ، وَالْأَشْجَارُ تَتَفَاوَتُ فِي ذَلِكَ لِتَفَاوُتِ مَوَاضِعِهَا مِنْ الْأَرْضِ بِالْقُوَّةِ وَالضَّعْفِ، فَإِنْ بَيَّنَا مُدَّةً مَعْلُومَةً صَارَ مِقْدَارُ الْمَعْقُودِ عَلَيْهِ مِنْ عَمَلِ الْعَامِلِ مَعْلُومًا فَيَجُوزُ، وَإِنْ لَمْ يُبَيِّنَا ذَلِكَ لَا يَجُوزُ، كَذَا فِي الْمَبْسُوطِ الشاملة الهندية 5\281