Soru
Bir kimse, başka bir kimseden bir şey gasp etse, diğeri de bu gasp edenden o şeyi gasp etse, mal sahibi gasp edenden hangisine tazmin ettirir?
Cevap
Bir kimse, başka bir kimseden bir şey gasp etse, diğeri de bu gasp edenden o şeyi gasp etse, mal sahibinin ilk gasp edene tazmin ettirme hakkı olduğu gibi, ikincisine de tazmin ettirme hakkı vardır. Yani dilediğine tazmin ettirir.
Eğer mal sahibi, ilk gasp edene tazmin ettirirse, ilk gasp eden de, ikincisine, ödediği tazminatı almak için, müracaat eder.
Eğer mal sahibi, ikinci gasp edene tazmin ettirirse, bu durumda ikici gasp eden, ödediği tazminatı almak için, birinci gasp edene müracaat edemez.
Eğer mal sahibi, iki gasp edenden birine malını tazmin ettirirse, diğerine tazmin ettirme hakkı yoktur. Bu İmam Âzam ve İmam Muhammed’e göredir.
İmam Ebu Yusuf’a göre ise, tazminatı ödemediği takdirde, diğerine dönme hakkı vardır.
Mal sahibi ikisinden birisine, ya gasp edene veya gasp edenden gasp edene veya emanet konulanı tazmin ettirse, diğeri tazminattan kurtulmuş olur.
Eğer mal sahibi, ilk gasp edene tazmin ettirirse, ilk gasp eden de, ikincisine, ödediği tazminatı almak için, müracaat eder.
Eğer mal sahibi, ikinci gasp edene tazmin ettirirse, bu durumda ikici gasp eden, ödediği tazminatı almak için, birinci gasp edene müracaat edemez.
Eğer mal sahibi, iki gasp edenden birine malını tazmin ettirirse, diğerine tazmin ettirme hakkı yoktur. Bu İmam Âzam ve İmam Muhammed’e göredir.
İmam Ebu Yusuf’a göre ise, tazminatı ödemediği takdirde, diğerine dönme hakkı vardır.
Mal sahibi ikisinden birisine, ya gasp edene veya gasp edenden gasp edene veya emanet konulanı tazmin ettirse, diğeri tazminattan kurtulmuş olur.
Kaynaklar
وَلَوْ غَصَبَ رَجُلٌ الْمَغْصُوبَ مِنْ الْغَاصِبِ فَلِلْمَالِكِ أَنْ يُضَمِّنَ الْأَوَّلَ وَالثَّانِي فَإِنْ ضَمَّنَ الْمَالِكُ الْغَاصِبَ الْأَوَّلَ يَرْجِعُ الْأَوَّلُ عَلَى الثَّانِي بِمَا ضَمِنَ وَإِنْ ضَمَّنَ الثَّانِي لَا يَرْجِعُ عَلَى الْأَوَّلِ بِمَا ضَمِنَ وَلَوْ اخْتَارَ الْمَالِكُ تَضْمِينَ أَحَدِهِمَا فَلَيْسَ لَهُ تَضْمِينُ الْآخَرِ عِنْدَهُمَا وَقَالَ أَبُو يُوسُفَ - رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى - لَهُ ذَلِكَ مَا لَمْ يَقْبِضْ الضَّمَانَ مِنْهُ كَذَا فِي مُحِيطِ السَّرَخْسِيِّ.
وَإِذَا ضَمَّنَ الْمَالِكُ أَحَدَهُمَا إمَّا الْغَاصِبَ أَوْ غَاصِبَ الْغَاصِبِ أَوْ مُودِعُهُ بَرِئَ الْآخَرُ عَنْ الضَّمَانِ كَذَا فِي الْخُلَاصَةِ
الشاملة الهندية 5\146
وَإِذَا ضَمَّنَ الْمَالِكُ أَحَدَهُمَا إمَّا الْغَاصِبَ أَوْ غَاصِبَ الْغَاصِبِ أَوْ مُودِعُهُ بَرِئَ الْآخَرُ عَنْ الضَّمَانِ كَذَا فِي الْخُلَاصَةِ
الشاملة الهندية 5\146