Soru
Bir kimse, başka birisinin arazisini veya yerini gasp etse, oraya binalar yapsa ve ağaçlar dikse, mal sahibi ondan aldığında, bu bina ve ağaçlar kimin olur?
Cevap
Bir kimse, başka birisinin arazisini veya yerini gasp etse, oraya binalar yapsa ve ağaçlar dikse, hâkime müracaat edildiğinde, o gasp edene “bina ve ağaçları sök, sahibine teslim et” denilir.
Eğer bu sökme işlemleri yere zarar verecekse, yer sahibi dilerse, o ağaçların ve binanın sökülmüş haldeki kıymetini gasp edene verir ve bunlar kendisinin olur. Çünkü onun hakkı, o yerdir.
Bunun kıymetini bulmak içinde şöyle bir işlem hesaplanır; o gasp edilen yer, ağaçsız ve binasız bir şekilde kıymeti ne kadar olduğu hesaplanır. Sonrada, kesilmiş ağaçlı ve yıkılmış bina olduğu haldeki kıymeti hesaplanır. İkisinin arasındaki kıymetçe olan farkı tazmin eder. Yani gasp edene verir ve o şeyler, yer sahibinin olur.
Eğer bu sökme işlemleri yere zarar verecekse, yer sahibi dilerse, o ağaçların ve binanın sökülmüş haldeki kıymetini gasp edene verir ve bunlar kendisinin olur. Çünkü onun hakkı, o yerdir.
Bunun kıymetini bulmak içinde şöyle bir işlem hesaplanır; o gasp edilen yer, ağaçsız ve binasız bir şekilde kıymeti ne kadar olduğu hesaplanır. Sonrada, kesilmiş ağaçlı ve yıkılmış bina olduğu haldeki kıymeti hesaplanır. İkisinin arasındaki kıymetçe olan farkı tazmin eder. Yani gasp edene verir ve o şeyler, yer sahibinin olur.
Kaynaklar
وَمَنْ غَصَبَ أَرْضًا فَغَرَسَ فِيهَا أَوْ بَنَى قِيلَ لَهُ: اقْلَعْ الْبِنَاءَ وَالْغَرْسَ وَرُدَّهَا وَإِنْ كَانَتْ الْأَرْضُ تَنْقُصُ بِقَلْعِ ذَلِكَ فَلِلْمَالِكِ أَنْ يُضَمِّنَ لَهُ قِيمَةَ الْبِنَاءِ أَوْ الْغَرْسِ مَقْلُوعًا وَيَكُونُ لَهُ، وَمَعْنَاهُ قِيمَةُ بِنَاءٍ أَوْ شَجَرٍ يَوْمَ يَقْلَعُهُ؛ لِأَنَّ حَقَّهُ فِيهِ فَتُقَوَّمُ الْأَرْضُ بِدُونِ الشَّجَرِ أَوْ الْبِنَاءِ وَتُقَوَّمُ وَبِهَا شَجَرٌ أَوْ بِنَاءٌ أَمَرَ بِقَلْعِهِ فَيَضْمَنُ فَضْلَ مَا بَيْنَهُمَا كَذَا فِي الْكَافِي.
الشاملة الهندية 5\125
الشاملة الهندية 5\125