Bir kimse cenaze sahibine, kaç gün ve hangi sözlerle tâziyede bulunur?

İbn-i Mâce’nin rivayet ettiği bir hadisde Peyğamber(sav) efendimiz “Kim (bir belaya) maruz olana taziyede bulunursa, ona öbürünün sevabının bir misli verilir” buyurmuştur. Ölü sahibine tâziye de bulunmak erkek ve kadın her müslümana güzeldir ve müstehaptır.
Bir defa taziye de buluna bir kimse, ikinci defa taziyede bulunmaz.
Taziyenin müddeti üç gündür. Efdal olan ilk günüdür. Taziyeyi definden sonra yapmak, definden önce yapmaktan daha evladır. Ancak cenaze sahibinin acısı şiddetli ise, teselli olsun, acısı hafiflemesi için taziye definden önce yapılır.
Bundan sonra yapılan taziye, acıyı yenilettireceğinden dolayı tenzihen mekruhtur. Ancak taziye eden veya taziyede bulunulan başka bir belde de olup yetişememiş ise o halde üç günden sonra taziye etmesinde bir beis yoktur.
Taziyede bulunan bir kimse cenaze sahibinin bütün akrabalarına, büyük olsun küçük olsun taziyede bulunması müstehaptır. Şu kadar var ki mahremi olmayan ve genç bayanlar/bayanlara taziyede bulunmaz. Çünkü fitneye düşme ihtimali vardır.
Tâziye sahibine şu sözlerle tâziyede bulunmak müstehaptır; “Allah (cc) ölünüzü bağışlasın, günahlarını affetsin, (eğer ölü mükellef yani büluğ çağına girmişse bu iki söz denilir, eğer ölü küçük ise bunlar denmez.), ona rahmeti ile muamele etsin, Allah (cc) onun ölümünden dolayı sana sabır versin, onun ölümüne sabretmenden dolayı mükafatını artırsın” gibi sözlerle yapılır.
Günümüzde taziyelerde başın sağ olsun tabiri söyleniliyor. Bu tabirle taziye de bulunmak câiz midir?
Kaynak kitaplarımızda bu ibarelerle tâziye yok fakat büyüklerimizden buna benzer taziye ifadeleri kullanılmıştır.
Üstad Bediüzzaman hazretleri talebesi Sabri Efendiye tâziyede bulunurken şöyle demiştir. “Başın sağ olsun. Cebab-ı Hak o vâlimizi mağfiret eylesin.(Kastamonu Lâhikası, 201)” Sözleriyle de tâziyelerini bildirmiştir. Emirsağ, 175. Sayfada Isparta yangını sebebiyle musibetzedelere tâziyede bulunurken “geçmiş olsun. Başınız sağ olsun” demiştir.Demek “başın sağ olsun” sözlerin de söylenmesinde bir sakınca yoktur.
Bu sözlerin en güzeli Peyğamber(sav) efendimizin taziyesidir ki oda “Şüphesiz ki, aldığı da verdiği de Allah’ındır. Bilinen ecel(Ecel-i müsemmâ-takdir edilen vakit) onun yanındadır”.
Bir Müslüman bir kafire tâziye de bulunurken “Allah(cc) ecrinin(amelinin) karşılığını büyük kılsın, sabrını artırsın” sözleri söylenir.