Soru
Cenaze, neden cemaatin arkasında değil de, önündeyken cenaze namazı kılınır ve cenaze neden yıkanır?
Cevap
Görüntülenme:22
Şu bilinmelidir ki, ölünün yıkanması, bizden önce geçmiş şeriatlerde de vardı. Bu konuda asl olan şudur ki; rivayet olunduğuna göre, Âdem (as) vefat ettiğinde, Cebrâil(as) meleklerle birlikte yeryüzüne inmiş ve Âdem(as)’mı yıkamışlar ve “Ey âdem oğlu, bu sizin ölüleriniz hakkında takip edeceğiniz yoldur” demişlerdir.
Peygamber(sav) efendimiz bir hadisinde “Müslümanın Müslüman üzerinde altı hakkı vardır” buyurmuş ve öldüğü takdirde yıkanmasını da, bu haklardan birisi olarak saymıştır.
Ölünün yıkanması manalarından bir nevi de şudur ki, ölü, arkasındaki kişiler için imam konumundadır. Bu nedenle cenaze olmadan, cenaze namazının kılınması da, câiz olmaz. İmam gibi, cenazenin de, arkasındaki kişilerin önüne geçmesi şart kılınmıştır. Nasıl ki imamın taharetli olması, kendisine uyanların namazının câiz olması için şarttır, öyle de cenazenin de taharet üzerine olması şart kılınmıştır. Çünkü cenaze, bir anlamda imam konumundadır.
Bundan dolayı İbn-i Mes’ud(r.anh) “Cenaze tâbi olunandır, tâbi olucu değildir” demiştir.
Cenazenin yıkanmasına bir sebeb de, cenaze ölümden sonra Allah(cc)’ya arz ve dönüş hâlinde olduğundan, Allah(cc)’ya ta’zimen, yıkanarak temizlenmesi vacip olmuştur.
Bu nedenle de, her ne kadar Allah(cc)’ya ta’zim için üzerine cenaze namazı kılınmasa da, kafirin ölüsünün yıkanması da sünnettir. Çünkü onun ölüsü de, Allah(cc)’ya arz ve dönüş hâlinde olduğundan, Allah(cc)’ya ta’zimen, yıkanır. Bu konuda, yani kafirin yıkanması hususu da, sünnet de gelmiştir. O da şudur ki “Peygamber(sav) efendimiz Hz. Ali(r.an)’a Ebu Talip öldüğünde, yıkamasını emretmiştir”
Peygamber(sav) efendimiz bir hadisinde “Müslümanın Müslüman üzerinde altı hakkı vardır” buyurmuş ve öldüğü takdirde yıkanmasını da, bu haklardan birisi olarak saymıştır.
Ölünün yıkanması manalarından bir nevi de şudur ki, ölü, arkasındaki kişiler için imam konumundadır. Bu nedenle cenaze olmadan, cenaze namazının kılınması da, câiz olmaz. İmam gibi, cenazenin de, arkasındaki kişilerin önüne geçmesi şart kılınmıştır. Nasıl ki imamın taharetli olması, kendisine uyanların namazının câiz olması için şarttır, öyle de cenazenin de taharet üzerine olması şart kılınmıştır. Çünkü cenaze, bir anlamda imam konumundadır.
Bundan dolayı İbn-i Mes’ud(r.anh) “Cenaze tâbi olunandır, tâbi olucu değildir” demiştir.
Cenazenin yıkanmasına bir sebeb de, cenaze ölümden sonra Allah(cc)’ya arz ve dönüş hâlinde olduğundan, Allah(cc)’ya ta’zimen, yıkanarak temizlenmesi vacip olmuştur.
Bu nedenle de, her ne kadar Allah(cc)’ya ta’zim için üzerine cenaze namazı kılınmasa da, kafirin ölüsünün yıkanması da sünnettir. Çünkü onun ölüsü de, Allah(cc)’ya arz ve dönüş hâlinde olduğundan, Allah(cc)’ya ta’zimen, yıkanır. Bu konuda, yani kafirin yıkanması hususu da, sünnet de gelmiştir. O da şudur ki “Peygamber(sav) efendimiz Hz. Ali(r.an)’a Ebu Talip öldüğünde, yıkamasını emretmiştir”
Kaynaklar
الأول: في نفس الغسل: يجب أن يعلم بأن غسل الميت شريعة ماضية والأصل فيه ما روي «أن آدم صلوات الله عليه لما قبض نزل جبريل عليه السلام بالملائكة وغسلوه، وقالوا: هذه سنّة موتاكم يا ابن آدم» . وقال عليه السلام: «للمسلم على المسلم ست حقوق» وذكر من جملة ذلك أن يغسله بعد موته.
ونوع من المعنى يدل عليه وهو أن الميت في صلاة الجنازة بمنزلة الإمام للقوم إنه لا تجوز الصلاة بدونه، وشرط تقديمه على القوم كالإمام، وطهارة الإمام شرط لجواز صلاة القوم فكذا طهارة الميت؛ لأنه بمعنى الإمام، ولهذا قال ابن مسعود رضي الله عنه: الجنازة متبوعة وليست بتابعة، ولأن ما بعد الموت حالة عرضٍ على الله تعالى، ورجوع إليه فوجب تطهيره بالغسل تعظيماً لله تعال
ولهذا يسن غسل الكافر، وإن كان لا يصلي تعظيماً لله تعالى: لأنه حالة عرضٍ عليه ورجوع إليه، وبه وردت السنّة في حق الكافر لما روي «أن النبي عليه السلام أمر علياً رضي الله عنه بغسل أبي طالب»
كتاب المحيط البرهاني 2\153
ونوع من المعنى يدل عليه وهو أن الميت في صلاة الجنازة بمنزلة الإمام للقوم إنه لا تجوز الصلاة بدونه، وشرط تقديمه على القوم كالإمام، وطهارة الإمام شرط لجواز صلاة القوم فكذا طهارة الميت؛ لأنه بمعنى الإمام، ولهذا قال ابن مسعود رضي الله عنه: الجنازة متبوعة وليست بتابعة، ولأن ما بعد الموت حالة عرضٍ على الله تعالى، ورجوع إليه فوجب تطهيره بالغسل تعظيماً لله تعال
ولهذا يسن غسل الكافر، وإن كان لا يصلي تعظيماً لله تعالى: لأنه حالة عرضٍ عليه ورجوع إليه، وبه وردت السنّة في حق الكافر لما روي «أن النبي عليه السلام أمر علياً رضي الله عنه بغسل أبي طالب»
كتاب المحيط البرهاني 2\153