İçeriğe geç
Veciz Fetvalar
Şirb (Su İçme Ve Sulama Hakkı Ve Satışı, Ot, Başkasının Mülkünden Ot Alma, Otta Ortaklık Ve Satışı, Ateşte Ortaklık, Nehir Ve Su Kanalları İle İlgili Meseleler)

Soru

Sahra gibi kırsal alanlarda bir kimse ateş yaksa, başka bir kimse bu ateşten bir parça alma hakkı var mıdır?

Cevap

Görüntülenme:1
Bir kimse sahra gibi kırsal veya dağ gibi yerlerde, ateş yaksa, o ateşte hiçbir kimsenin hakkı olmaz.
Fakat her bir insan da, o ateşte ısınma, elbisesini kurutma ve aydınlığında iş yapma da, hep beraber ortaktırlar. Ateşi yakan kimse, bu maksatla gelenlere engel olamaz.
Gelelim sizin bir parça ateş alma sorunuza;
Bir kimse sahra gibi yerlerde ateş yaksa, başka birisinin o ateşten, sahibi izin vermedikçe alma hakkı yoktur. Sahibi izin verdiği takdirde alabilir. Çünkü bu ateş ya odun veya kömür ateşidir ki, sahibi onu elde ederek mülk edinmiş ve ateşi yakmıştır. Ateşte ortaklık ise, Peygamber(sav) efendimiz sadece “ateş huşunda” diğer insanları ortak kılmıştır. Ateş ise, odun ve kömürün dışında, bir maddenin sıcaklığıdır.
Buna rağmen bir kimse tutarda izinsiz bir parça kor-ateş alsa, eğer aldığı az bir şey ise, bakılır, sahibi onu kömür yaptığı takdirde, aldığı şeyin bir kıymeti olursa, ateş sahibinin onu geri alma hakkı vardır. Fakat kıymeti olmayan az bir şey almışsa, ateş sahibinin ondan bunu alma hakkı olmaz. Bu kimsenin değeriolmayan az bir ateş parçasını alam hakkı vardır. Çünkü insanlar, âdeten böyle değeri olmayan az bir parçanın alınmasını engellememektedir. Buna engel olan, faydası olmayan, insanlara eziyet eden bir kimsedir.
Başka bir yerde de şu şekilde bir açıklama getirilmiştir; eğer ateş sönüp kömür olacaksa, ondan alınmaz. Çünkü onun kesinlikle bir kıymeti vardır.
Eğer ateş sönüp de, kül olacaksa, bu takdirde de sahibinin izni olmadan bir parça alma hakkı vardır.
Bir görüşe göre de, ateşin odunu sahibi olmayan mübah bir yerden alınmışsa, şöyle ki, büyük ve geniş sahralarda olduğu gibi kesilmemiş sahiplenmeden dik olan ağaç yakılmışsa, bu durumda da, her ne kadar ateş sönüp de kömür olacak dâhi olsa, o ateşten bir parça alma hakkı vardır.
Fakat evvelen o odunu sahiplenmiş ve mülkü olmuşsa, yukarıdaki tafsil, burada da geçerlidir.

Kaynaklar

(وَبَيَانُ الشَّرِكَةِ فِي النَّارِ) أَنَّ مَنْ أَوْقَدَ نَارًا فِي صَحْرَاءَ لَا حَقَّ لِأَحَدٍ فِيهَا فَلِكُلِّ وَاحِدٍ حَقٌّ فِي نَارِهِ مِنْ حَيْثُ الِاصْطِلَاءُ بِهَا وَتَجْفِيفُ الثِّيَابِ وَالْعَمَلُ بِضَوْئِهَا
فَأَمَّا إذَا أَرَادَ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ ذَلِكَ الْجَمْرِ فَلَيْسَ لَهُ ذَلِكَ إذَا مَنَعَهُ صَاحِبُ النَّارِ لِأَنَّ ذَلِكَ حَطَبٌ أَوْ فَحْمٌ قَدْ أَحْرَزَهُ الَّذِي أَوْقَدَ النَّارَ وَإِنَّمَا الشَّرِكَةُ الَّتِي أَثْبَتَهَا رَسُولُ اللَّهِ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ - فِي النَّارِ، وَالنَّارُ جَوْهَرُ الْحَرِّ دُونَ الْحَطَبِ وَالْفَحْمِ فَإِنْ أَخَذَ شَيْئًا يَسِيرًا مِنْ ذَلِكَ الْجَمْرِ يُنْظَرُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ شَيْئًا لَهُ قِيمَةٌ إذَا جَعَلَهُ صَاحِبُهُ فَحْمًا كَانَ لَهُ أَنْ يَسْتَرِدَّ مِنْهُ وَإِنْ كَانَ يَسِيرًا لَا قِيمَةَ لَهُ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَسْتَرِدَّهُ مِنْهُ وَلَهُ أَنْ يَأْخُذَهُ مِنْ غَيْرِ اسْتِئْذَانٍ لِأَنَّ النَّاسَ لَا يَمْنَعُونَ هَذَا الْقَدْرَ عَادَةً وَالْمَانِعُ يَكُونُ مُتَعَنِّتًا لَا مُنْتَفِعًا وَقَدْ بَيَّنَّا أَنَّ الْمُتَعَنِّتَ مَمْنُوعٌ مِنْ التَّعَنُّتِ شَرْعًا كَذَا فِي الْمَبْسُوطِ
وَذُكِرَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ إنْ كَانَتْ النَّارُ بِحَالٍ لَوْ خَمَدَتْ تَصِيرُ فَحْمًا لَيْسَ لَهُ أَنْ يَقْتَبِسَ مِنْهَا لِأَنَّ لَهَا قِيمَةً لَا مَحَالَةَ وَإِنْ كَانَتْ بِحَالٍ لَوْ خَمَدَتْ تَصِيرُ رَمَادًا فَلَهُ أَنْ يَقْتَبِسَ مِنْهَا وَقِيلَ إنْ كَانَتْ النَّارُ مِنْ حَطَبٍ مُبَاحٍ بِأَنْ أَوْقَدَ الشَّجَرَ الْقَائِمَ كَمَا يَكُونُ فِي الْفَيَافِيِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يُحْرِزَهُ أَوَّلًا كَانَ لَهُ أَنْ يَقْتَبِسَ مِنْهَا وَإِنْ كَانَتْ بِحَالٍ لَوْ خَمَدَتْ تَصِيرُ فَحْمًا وَأَمَّا إذَا أَحْرَزَهُ أَوَّلًا حَتَّى صَارَ مِلْكًا لَهُ فَهُوَ عَلَى التَّفْصِيلِ الَّذِي قُلْنَا كَذَا فِي الْمُحِيطِ.
الشاملة الهندية 5\393

Şirb (Su İçme Ve Sulama Hakkı Ve Satışı, Ot, Başkasının Mülkünden Ot Alma, Otta Ortaklık Ve Satışı, Ateşte Ortaklık, Nehir Ve Su Kanalları İle İlgili Meseleler) konusunda diğer sorular