Soru
Taksimi mümkün olmayan bir arsa veya bir malın, hediyesi sahih olur mu?
Cevap
Görüntülenme:20
Hediye edenin mülkünden ve haklarından ayrılmış, boşaltılmış şeylerin, hediye edilmesi sahihtir.
Bölüşülmesi mümkün olmayan şeylerin ve bölüşüldükten sonra, bölüşülmeden önce yapılan faydalanmanın devam etmediği şeylerde de, hibe sahihtir. Mesela küçük evde veya küçük hamamda hisseler gibi.
Fakat bölüşülmesi mümkün olan ve bölüşüldükten sonra da menfaati, taksimden önce olsun, sonra olsun menfaatiyle aynı menfaati sağlayan şeylerin, hediye verilmesi ise, sahih değildir.
Bu bilgilere göre, bir kimse, taksimi mümkün olmayan bir şeyi, ortağına olsun/yani hissedarlarına olsun veya yabancıya olsun, bağış yapması câizdir.
Ancak taksimi mümkün olmayan bir şeyi, bağışlamasının şartı, o şeydeki hissesinin, ne kadar olduğunu bilmesi gerekir.
Mesela bir kimse, bilmediği köledeki hissesini bağışlasa, bu câiz olmaz. Çünkü bunda, cehalet vardır, münazaayı/tartışma/kavga gerektirir.
Kendisine hibe edilen kimse, hibe edilendeki hissesini bilince, İmam-ı Âzam’a göre, bunun câiz olması uygun olmuş olur. İmameyne göre ise, bu hibe câiz değildir.
Bölüşülmesi mümkün olmayan şeylerin ve bölüşüldükten sonra, bölüşülmeden önce yapılan faydalanmanın devam etmediği şeylerde de, hibe sahihtir. Mesela küçük evde veya küçük hamamda hisseler gibi.
Fakat bölüşülmesi mümkün olan ve bölüşüldükten sonra da menfaati, taksimden önce olsun, sonra olsun menfaatiyle aynı menfaati sağlayan şeylerin, hediye verilmesi ise, sahih değildir.
Bu bilgilere göre, bir kimse, taksimi mümkün olmayan bir şeyi, ortağına olsun/yani hissedarlarına olsun veya yabancıya olsun, bağış yapması câizdir.
Ancak taksimi mümkün olmayan bir şeyi, bağışlamasının şartı, o şeydeki hissesinin, ne kadar olduğunu bilmesi gerekir.
Mesela bir kimse, bilmediği köledeki hissesini bağışlasa, bu câiz olmaz. Çünkü bunda, cehalet vardır, münazaayı/tartışma/kavga gerektirir.
Kendisine hibe edilen kimse, hibe edilendeki hissesini bilince, İmam-ı Âzam’a göre, bunun câiz olması uygun olmuş olur. İmameyne göre ise, bu hibe câiz değildir.
Kaynaklar
وَتَصِحُّ فِي مَحُوزٍ مُفَرَّغٍ عَنْ أَمْلَاكِ الْوَاهِبِ وَحُقُوقِهِ وَمُشَاعٍ لَا يُقْسَمُ وَلَا يَبْقَى مُنْتَفَعًا بِهِ بَعْدَ الْقِسْمَةِ مِنْ جِنْسِ الِانْتِفَاعِ الَّذِي كَانَ قَبْلَ الْقِسْمَةِ كَالْبَيْتِ الصَّغِيرِ وَالْحَمَّامِ الصَّغِيرِ وَلَا تَصِحُّ فِي مُشَاعٍ يُقْسَمُ وَيَبْقَى مُنْتَفَعًا بِهِ قَبْلَ الْقِسْمَةِ وَبَعْدَهَا، هَكَذَا فِي الْكَافِي الشاملة الهندية 4/376
وَهِبَةُ الْمُشَاعِ فِيمَا لَا يَحْتَمِلُ الْقِسْمَةَ تَجُوزُ مِنْ الشَّرِيكِ وَمِنْ الْأَجْنَبِيِّ، كَذَا فِي الْفُصُولِ الْعِمَادِيَّةِ وَيُشْتَرَطُ فِي صِحَّةِ هِبَةِ الْمُشَاعِ الَّذِي لَا يَحْتَمِلُ الْقِسْمَةَ أَنْ يَكُونَ قَدْرًا مَعْلُومًا حَتَّى لَوْ وَهَبَ نَصِيبَهُ مِنْ عَبْدٍ وَلَمْ يَعْلَمْ بِهِ لَمْ يَجُزْ؛ لِأَنَّهَا جَهَالَةٌ تُوجِبُ الْمُنَازَعَةَ، كَذَا فِي الْبَحْرِ الرَّائِقِ وَإِذَا عَلِمَ الْمَوْهُوبُ لَهُ نَصِيبَ الْوَاهِبِ يَنْبَغِي أَنْ تَجُوزَ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ - رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى - وَعِنْدَهُمَا لَا تَجُوزُ، هَكَذَا فِي مُحِيطِ السَّرَخْسِيِّ 378.
وَهِبَةُ الْمُشَاعِ فِيمَا لَا يَحْتَمِلُ الْقِسْمَةَ تَجُوزُ مِنْ الشَّرِيكِ وَمِنْ الْأَجْنَبِيِّ، كَذَا فِي الْفُصُولِ الْعِمَادِيَّةِ وَيُشْتَرَطُ فِي صِحَّةِ هِبَةِ الْمُشَاعِ الَّذِي لَا يَحْتَمِلُ الْقِسْمَةَ أَنْ يَكُونَ قَدْرًا مَعْلُومًا حَتَّى لَوْ وَهَبَ نَصِيبَهُ مِنْ عَبْدٍ وَلَمْ يَعْلَمْ بِهِ لَمْ يَجُزْ؛ لِأَنَّهَا جَهَالَةٌ تُوجِبُ الْمُنَازَعَةَ، كَذَا فِي الْبَحْرِ الرَّائِقِ وَإِذَا عَلِمَ الْمَوْهُوبُ لَهُ نَصِيبَ الْوَاهِبِ يَنْبَغِي أَنْ تَجُوزَ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ - رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى - وَعِنْدَهُمَا لَا تَجُوزُ، هَكَذَا فِي مُحِيطِ السَّرَخْسِيِّ 378.