Soru
Yüklerle yüklenmiş bir gemi karaya oturduğunda, bir kimse, bu gemi hafiflesin diye yüklerin bir kısmını gemiden atsa, başka bir kimse gelerek bu yükleri götürse, yükleri gemiden çıkaran kimse, bunları tazmin etmesi gerekir mi?
Cevap
Yüklerle yüklenmiş bir gemi karaya oturduğunda, bir kimse, bu gemi hafiflesin diye yüklerin bir kısmını gemiden atsa, başka bir kimse gelerek bu yükleri götürse, bunda iki yön vardır;
Birincisi, geminin batmasından korkmadan, bu yükleri çıkarmışsa, attıklarını tazmin eder. Çünkü bu durumda gasp eden olmuştur.
İkincisi, eğer batmasından korkar, götüren kimsede, geminin batmasından emin olmadan önce çıkardıklarını götürürse, tazmin etmez. Eğer geminin batmasından emin olduktan sonra götürürse, bu durumda da tazmin eder.
Birincisi, geminin batmasından korkmadan, bu yükleri çıkarmışsa, attıklarını tazmin eder. Çünkü bu durumda gasp eden olmuştur.
İkincisi, eğer batmasından korkar, götüren kimsede, geminin batmasından emin olmadan önce çıkardıklarını götürürse, tazmin etmez. Eğer geminin batmasından emin olduktan sonra götürürse, bu durumda da tazmin eder.
Kaynaklar
سَفِينَةٌ حُمِلَتْ عَلَيْهَا أَحْمَالٌ فَاسْتَقَرَّتْ السَّفِينَةُ عَلَى بَعْضِ الْجَزَائِرِ فَرَفَعَ رَجُلٌ بَعْضَ الْأَحْمَالِ لِتَخِفَّ السَّفِينَةُ فَجَاءَ إنْسَانٌ وَذَهَبَ بِالْأَحْمَالِ الَّتِي أُخْرِجَتْ هَلْ عَلَى الَّذِي أَخْرَجَ ضَمَانٌ فَهَذَا عَلَى وَجْهَيْنِ: أَمَّا إنْ لَمْ يَخَفْ الْغَرَقَ يَضْمَنُ؛ لِأَنَّهُ صَارَ غَاصِبًا وَإِنْ خِيفَ الْغَرَقُ فَإِنْ ذَهَبَ بِهِ إنْسَانٌ قَبْلَ أَنْ يُؤْمَنَ غَرَقُهَا لَا يَضْمَنُ وَإِنْ ذَهَبَ بِهَا بَعْدَمَا أُمِنَ غَرَقُهَا يَضْمَنُ كَذَا فِي الظَّهِيرِيَّةِ الشاملة الهندية 5\152