İçeriğe geç
Veciz Fetvalar
Şirb (Su İçme Ve Sulama Hakkı Ve Satışı, Ot, Başkasının Mülkünden Ot Alma, Otta Ortaklık Ve Satışı, Ateşte Ortaklık, Nehir Ve Su Kanalları İle İlgili Meseleler)

Soru

Kuyu veya havuz veya pınar veya su kanalı bir kimsenin mülkünün içinde olsa, başka birisi o sudan içmek isteyip, o şahsın mülküne girse, kuyu sahibinin bu kimseyi engelleme hakkı var mıdır?

Cevap

Görüntülenme:1
Kuyu veya havuz veya pınar veya su kanalı bir kimsenin mülkünün içinde olsa, başka birisi o sudan içmek isteyip, o şahsın mülküne girse, kuyu sahibinin bu kimseyi kendi mülküne girmeyi engelleme hakkı vardır. Ancak bu durum, yakınında başka bir su var ve kimsenin mülkü değilse böyledir. Çünkü su sahibi, o kimse sebebiyle bir zarara uğramaz.
Eğer yakında, başkasının mülkü olmayan bir su bulunmaz ise, kuyu veya kanal veya havuz sahibine “ya suyu ona çıkarırsın veya kanalın veya havuzun kenarını kırmama şartıyla(bir zarar vermeme şartıyla)kendisinin alması için ona yol verirsin” denilir. Çünkü ihtiyaç halinde, havuzundan veya kuyusundan su içme hakkı vardır.
Bir görüşe göre, bu durum sahipli yerde kuyu kazdığında böyledir. Fakat sahipsiz yerde kuyu kazmışsa, engelleme hakkı yoktur. Çünkü sahipsiz araziler, müşterek yerlerdir. Kuyu açmak ise, müşterek hakkı ihyâ etmek içindir. O da öşür ve haraçtır. Müşterek hak da, su içme hakkını sonlandırmaz.
Şayet bu kimse, o şahsı engeller ve bu şahıs da, kendisinin ve hayvanının susuzluğundan ölme korkusu varsa, suyu almak için, bu şahsın silahla dövüşme hakkı vardır.
Eğer su sahiplenilmiş kaplara konulmuşsa, kendisinin ve hayvanının susuzluğundan ölme korkusu olan kimse, suyu almak için, su sahibinin engellemesinden dolayı, onunla, bu şahsın silahla dövüşme hakkı yoktur.
Fakat silahsız dövüşür. Bu durum suyun çok olduğu takdirde böyledir. Eğer su çok değilse, bunda iki durum vardır. Su, ya ikisinin kıt kanaat ihtiyacına yeterli gelebilir. Bu durumda da, mecbur olan kimse, suyun bir kısmını alır, bir kısmını almaz, sahibine terk eder. Eğer su ikisinden birisine yeterli olacaksa, bu durumda da, suyu sahibine terk eder.

Kaynaklar

وَلَوْ كَانَتْ الْبِئْرُ أَوْ الْعَيْنُ أَوْ الْحَوْضُ أَوْ النَّهْرُ فِي مِلْكِ رَجُلٍ فَلَهُ أَنْ يَمْنَعَ مَنْ يُرِيدُ الشَّفَةَ مِنْ الدُّخُولِ فِي مِلْكِهِ إذَا كَانَ يَجِدُ مَاءً آخَرَ بِقُرْبِ هَذَا الْمَاءِ فِي غَيْرِ مِلْكِ أَحَدٍ لِأَنَّهُ لَا يَتَضَرَّرُ بِهِ وَإِنْ كَانَ لَا يَجِدُ ذَلِكَ يُقَالُ لِصَاحِبِ النَّهْرِ إمَّا أَنْ تُخْرِجَ الْمَاءَ إلَيْهِ أَوْ تَتْرُكَهُ لِيَأْخُذَ بِنَفْسِهِ بِشَرْطِ أَنْ لَا يَكْسِرَ ضِفَّتَهُ لِأَنَّ لَهُ حَقَّ الشَّفَةِ فِي الْمَاءِ الَّذِي فِي حَوْضِهِ عِنْدَ الْحَاجَةِ وَقِيلَ هَذَا إذَا احْتَفَرَهَا فِي أَرْضٍ مَمْلُوكَةٍ لَهُ أَمَّا إذَا احْتَفَرَهَا فِي أَرْضٍ مَوَاتٍ فَلَيْسَ لَهُ مَنْعُهُ عَنْ ذَلِكَ لِأَنَّ الْمَوَاتَ كَانَ مُشْتَرَكًا وَالْحَفْرُ لِإِحْيَاءِ حَقٍّ مُشْتَرَكٍ وَهُوَ الْعُشْرُ وَالْخَرَاجُ فَلَا يَقْطَعُ الشَّرِكَةَ فِي الشَّفَةِ وَلَوْ مَنَعَهُ عَنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَخَافُ عَلَى نَفْسِهِ وَدَابَّتِهِ الْعَطَشَ لَهُ أَنْ يُقَاتِلَهُ بِالسِّلَاحِ وَإِنْ كَانَ الْمَاءُ مُحْرَزًا فِي الْأَوَانِي فَلَيْسَ عَلَى الَّذِي يَخَافُ الْهَلَاكَ مِنْ الْعَطَشِ أَنْ يُقَاتِلَ صَاحِبَ الْمَاءِ بِالسِّلَاحِ عَلَى الْمَنْعِ وَلَكِنْ يُقَاتِلُهُ عَلَى ذَلِكَ بِغَيْرِ سِلَاحٍ كَذَا فِي الْكَافِي هَذَا إذَا كَانَ مَعَهُ مَاءٌ كَثِيرٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ كَثِيرًا فَهُوَ عَلَى وَجْهَيْنِ أَحَدُهُمَا أَنْ يَكُونَ الْمَاءُ مِقْدَارَ مَا يَرُدُّ رَمَقَهُمَا أَوْ كَانَ يَكْفِي لِأَحَدِهِمَا فَإِنْ كَانَ يَرُدُّ رَمَقَهُمَا كَانَ لِلْمُضْطَرِّ أَنْ يَأْخُذَ مِنْهُ الْبَعْضَ وَيَتْرُكَ الْبَعْضَ وَإِنْ كَانَ لَا يَكْفِي إلَّا لِأَحَدِهِمَا فَإِنَّهُ يَتْرُكُ الْمَاءَ لِلْمَالِكِ كَذَا فِي النِّهَايَةِ. الشاملة الهندية 5\392

Şirb (Su İçme Ve Sulama Hakkı Ve Satışı, Ot, Başkasının Mülkünden Ot Alma, Otta Ortaklık Ve Satışı, Ateşte Ortaklık, Nehir Ve Su Kanalları İle İlgili Meseleler) konusunda diğer sorular