Soru
Bir kimse, başkasının mülküne izinsiz girerek oradaki otu alsa, arazi sahibi bu kimseden, topladığı otu alma hakkına sahip midir?
Cevap
Görüntülenme:1
Şayet bir kimse, başkasının arazisine izinsiz girse, sonra da otları alsa, arazi sahibinin o otları geri alma hakkı yoktur. Arazi sahibi, ister otu sulasın, gözetlesin-emek versin veya gözetlemesin, Zâhirü’r Rivâye de hüküm böyledir.
Ancak müteahhirun (sonradan gelen)âlimlere göre ise, ona emek vermiş ve sulamışsa, artık bu otlar kendisinin mülkü olmuştur. Bu otları satması câizdir. Başkası sahibinden izin almayarak topladığı takdirde, ondan geri alma hakkına sahiptir.
Arazisinde kendi başına biten otları ise, satması câiz değildir. Ancak otları kesip demet yapıp veya sarmaladığında takdirde satması câizdir. Bu şekilde yaptığı otları, başka birisi alsa, ondan geri alma hakkına da sahiptir.
Ancak müteahhirun (sonradan gelen)âlimlere göre ise, ona emek vermiş ve sulamışsa, artık bu otlar kendisinin mülkü olmuştur. Bu otları satması câizdir. Başkası sahibinden izin almayarak topladığı takdirde, ondan geri alma hakkına sahiptir.
Arazisinde kendi başına biten otları ise, satması câiz değildir. Ancak otları kesip demet yapıp veya sarmaladığında takdirde satması câizdir. Bu şekilde yaptığı otları, başka birisi alsa, ondan geri alma hakkına da sahiptir.
Kaynaklar
وَلَوْ دَخَلَ إنْسَانٌ أَرْضَهُ بِغَيْرِ إذْنِهِ فَاحْتَشَّ لَيْسَ لَهُ حَقُّ الِاسْتِرْدَادِ مِنْهُ سَوَاءٌ كَانَ سَقَاهُ وَقَامَ عَلَيْهِ أَوْ لَمْ يَقُمْ عَلَيْهِ فِي ظَاهِرِ الرِّوَايَةِ وَلَا يَجُوزُ بَيْعُهُ أَيْضًا وَعَنْ مَشَايِخِنَا الْمُتَأَخِّرِينَ أَنَّهُ إذَا قَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُ الْأَرْضِ وَسَقَاهُ فَقَدْ مَلَكَهُ فَيَجُوزُ بَيْعُهُ وَلَهُ الِاسْتِرْدَادُ إنْ احْتَشَّهُ أَحَدٌ بِغَيْرِ إذْنِهِ وَلَا يَجُوزُ بَيْعُ مَا نَبَتَ فِي أَرْضِهِ مِنْ الْحَشِيشِ إلَّا إذَا قَطَعَهُ فَحَزَمَهُ يَجُوزُ بَيْعُهُ وَلَهُ أَنْ يَسْتَرِدَّ مِمَّنْ أَخَذَ مِنْهُ الشاملة الهندية 5\392.